Brytyjscy naukowcy przeanalizowali dokumentację 338 dzieci i nastolatków, którzy trafili na szpitalny oddział ratunkowy z powodu kryzysu suicydalnego. Ponad jedną trzecią z nich stanowiły osoby w spektrum autyzmu, a pierwsza pomoc na SOR była u nich potrzebna wcześniej niż u rówieśników.

Co wykazała analiza

Badanie objęło młodych ludzi w wieku 8–16 lat, którzy w ciągu trzech lat zgłosili się do jednego pediatrycznego szpitala w Wielkiej Brytanii. Osoby w spektrum autyzmu stanowiły 35,8% wszystkich pacjentów, a prawie dwie trzecie z nich (62%) to dziewczynki. Autorzy wiążą to z tym, że autystyczne dziewczynki często są diagnozowane późno lub wcale, a ich trudności częściej przybierają formę lęku i depresji, które trudniej zauważyć z zewnątrz.

Różnice widać też w wieku i historii leczenia:

• autystyczne dzieci szukały pomocy z powodu myśli samobójczych w młodszym wieku niż rówieśnicy (8 wobec 10 lat),
• częściej miały wcześniej rozpoznane zaburzenia psychiczne (64% wobec 46%),
• częściej korzystały wcześniej z publicznej psychiatrii dziecięcej CAMHS (74% wobec 49%),
• częściej wracały na SOR z kryzysem suicydalnym (31% wobec 18%).

Znane systemowi, a mimo to w kryzysie

Autorzy zwracają uwagę na paradoks. Autystyczne dzieci częściej były już pod opieką specjalistów, a mimo to częściej lądowały na SOR. Ich zdaniem oznacza to lukę między zauważeniem, że dziecko sobie nie radzi, a realną pomocą. Oddział ratunkowy staje się wtedy siatką bezpieczeństwa, gdy wcześniejsze wsparcie zawodzi.

Wśród przyczyn badacze wymieniają przeciążone CAMHS i bardzo wysoki próg kwalifikacji do pomocy. Dla autystycznych dzieci bariery są jeszcze wyższe. Częste jest tzw. diagnostyczne przesłanianie, czyli tłumaczenie objawów psychicznych samym autyzmem. Część terapii nie pasuje też do sposobu myślenia i komunikacji osób w spektrum.

Jak zmienić opiekę

Sam SOR, z jasnym światłem, hałasem i nieprzewidywalnością, nasila przeciążenie i utrudnia ocenę stanu dziecka. Zwiększa to ryzyko, że pacjent wyjdzie, zanim ktoś go zbada. Autorzy proponują proste zmiany, takie jak ciche pokoje czy ochronniki słuchu. Podkreślają też, że trudności w komunikacji, na przykład okazywanie cierpienia bez słów, mogą sprawić, że kryzys zostanie źle odczytany albo przeoczony. Pomagać mają „paszporty komunikacyjne” i oznaczenia o potrzebie dostosowań, które pojawiają się w niektórych placówkach NHS, ale mogłyby być standardem.

Potrzebne jest także szkolenie personelu, a wzorem jest finansowany przez NHS program National Autism Trainer Programme. Brytyjski rząd zapowiedział 159 nowych centrów zdrowia psychicznego w Anglii, które mają przyjmować osoby w kryzysie poza szpitalem. Autorzy zaznaczają jednak, że alternatywy dostosowane do osób autystycznych dopiero trzeba stworzyć. Ważna jest też wcześniejsza interwencja w szkołach i lokalnych społecznościach. Zastrzegają, że badanie dotyczyło jednego ośrodka i opierało się na rutynowej dokumentacji, która bywa niepełna, więc wyników nie należy automatycznie uogólniać.

Co to oznacza w Polsce

Badanie nie dotyczy polskich szpitali i nie mamy porównywalnych danych z naszego kraju. Podobne mechanizmy, takie jak późne rozpoznanie u dziewcząt, przypisywanie objawów samemu autyzmowi czy przeciążenie bodźcami na SOR, mogą jednak występować także u nas. Dla rodziców i nauczycieli płynie stąd praktyczny wniosek: nagłe pogorszenie nastroju, wycofanie czy zmiana zachowania u dziecka w spektrum warto traktować poważnie i zgłaszać specjalistom, zamiast zakładać, że to „po prostu autyzm”.

Jeśli dziecko trafia na SOR, warto uprzedzić personel o jego potrzebach sensorycznych i sposobie komunikowania się. Gdy istnieje bezpośrednie zagrożenie życia, należy dzwonić pod numer 112. Dzieci i młodzież mogą też skorzystać z telefonu zaufania 116 111.

Źródło: Medical Xpress – „Autistic children come to ER in mental health crisis from as young as 8”